1

Nekanek atea zabaldu du. Kosta egiten zaio egurrari bultza egitea eta airea sartzen uztea. Harrizko arkua gainean. Arkuaren buruan beste mende bat iradokitzen duen zenbakia. Iraganaren arrastoa harrietan, lur azpitik berreskuratutako labaderoetan, errepide bazterreko bilakatu diren iturrietan. Egurrezko arkuan arreta jarri ezkero, ertzetan zulo batzuk ikus daitezke. Behinola bandak sartuta eduki dituen ate pisuagoa irudika liteke haiei begira. Atearen alboan burdinazko borobil txikia, iraganeko beste arrasto bat, bertara heldu eta zaldia edo mandoa lotzeko pausalekua.

        Seguru nago horrek ere baduela izenik. Seguru nago hemen guztiak baduela izenik. Nik ahaztuak ditudala ahaztu dudan arren.

        Nekaneri so nago. Nekaneri so dago. Berak oraindik ez daki nor den mahaian eserita dagoena, nagoena. Hari so nago. Hari so dago. Tabernako izkinako mahaian, ohi duen bezala. Pantailaren gainetik begiratzen dio guztiari, uzten ditu hitzak orri zurira jausten, bizitzak ekartzen dizkion bezala, bizitzak proposatu ahala. Saiatzen da disimuluari eusten. Ezeroso dirudi, edo inkieto, edo urduri. Teklatua txalapartatzen du, unea luzatuz bezala. Hitzek denborari eutsi nahiko baliote bezala. Tabernan atzera eta aurrera dabilen emakume hori du peskizan. Nekane. Nekane dela badaki. Nekanek ez daki oraindik bera nor den. Nekanek ez daki oraindik bera nora den. Aurreko egunean telefonoz mintzatu diren arren. Eta idazten du, eta idazten dut, nire hatzetatik beste inor mintzatuko balitz bezala: Eneka dut izena.

        Nekanerengana gerturatu behar naizela badakit, minutu kontua dela badakit. Harekin mintzatu behar naiz, mintzatu behar da, gaua iritsi baino lehen. Non lo egin edukitzeko. “Aterpetxea” jartzen du atariaren alboan, hormari iltzatutako burdinazko plaka zulatuan. “Ekandu aterpetxea”, zehatzago. Pantailaren babesetik altxatzen ditu begiak. Nekaneri erreparatzen dio: haren gorputzari, haren mugimenduen koreografiari. Mugimendu haietan azken urratsa emateko behar duen indarra egongo balitz bezala. Nekane arin mugitzen da. Saiatu da haren adina kalkulatzen. Hirurogeita zazpi? Hirurogeita hamar? Hirurogeita hamahiru? Begi putzuak ditu, arrakalez beteak, kobazuloaren sabaian argia iragaten uzten duten begi pitzatuak bereak. Ile lisoa, luzea; ez dago argi ilea tindatua duen, tindatua izan duen eta kolorea degradatzen hasia den, edo ile urdinak aurreko bizitzaren lainoari eusten dion. Txikia da, baina hartzen ditu pisuak. Botila kutxak lekuz aldatzen ditu, tortilla egin berrien platerak hegan eroan sukaldetik barrara. “Egingo dut nik”, dio Maitanek.

        Maitane. Barran dagoen berrogei urte inguruko emakumea. Haren izena hartzen dute etengabe ahotan barraren ertzekoek. Nekaneren alaba izan zitekeen, baina ez da. Edo ez dela zin egingo luke. Zergatik? Itxuragatik. Pentsakor begiratu die biei pantailaren gainetik. Idatzi du: “Ni naiz aurreiritzietan jausten lehena. Aurreiritzien kontrakoak beti ote gara aurreiritzietan jausten lehenak?”. Izan ere, nork dio alaba izatea zer den? Segur aski Maitanek hartu dio telefonoa bezperan, Nekanerekin pasa baino lehen. Bilboko gaupasan ezagun hark eman zion papertxoan telefono zenbaki finkoa zetorren. Aterpetxekoa. Aterpetxeko harrera den tabernakoa.

        Tabernako izkinako mahaian pasa du ordubete, ordenagailuan idazten. Gusturago egingo zukeen mugikorrean, baina pantaila handiak babes zabalagoa eskaintzen dio. Ordubete horretan arretaz erreparatu dio bertako giroari: kale bakarreko herriko taberna bakarra. Edo, bestela esanda, sozializatzeko espazio bakana. Era guztietako pertsonak pasa dira bertatik ordubetean: hamaiketakoa egitera datozen beharginak, jubilatu kuadrillak, salda bila datozen mendigoizaleak. Goizeko ordu hauetan, gazterik ez. Astean zehar ez. Asteburuetan auskalo. Mugimendu etengabea, nolanahi ere. Auto asko dira parean geratzen direnak, tarte bat hartzeko; azkar batean jaitsi, kafea hartu, eta badoaz. Deigarria egin zaio. Segur aski berak ez lioke inoiz erreparatuko errepide bazterreko aterpetxe bati. Tabernaren hondoan, “Komuna” dioen atearen alboan, “Logelak” dioen beste txartel bat. Zabaldu egin da, bat-batean.

        “Maitea”, egin du oihu Maitanek. “Zer moduz altxatu gara gaur?”. “Tren batek gainetik pasa izan balit bezala”, dio heldu berriak, Leonard Cohen ahotsaz. “Baina ondo”, berehala, bat-batean bradpitturik. Ausazko kazetaritza egin nahi nuke, egin nahi luke, edonork duelako istorio bat kontatzeko. Dibagatzen jarraitu nahi dut, jarraitu nahi du, ekidin ezina dena ekiditearren.

        Herrira iritsita Nekanegatik galdetu zuen kale nagusiko dendan, denda bakarrean: “Nekane?”. “Bai, aterpetxekoa”. “A, bai, kalekumea”. Jakin nahi nuke kalekumea izatea zer den, noren hotsean, noren begietan.